Propriyosepsiyonu geliştirmek için kullanılan klinik uygulamalar nelerdir? 2.kısım

Denge - hareketli zemin çalışmaları
Denge vücudun, vücut üzerine etki eden dış kuvvetlere karşı vücudun kütle merkezini uygun iç kuvvetlerle vücut temeli içersinde destekleklemesidir. Bu süreç feedback-feedforward mekanizmalarının sonucu olarak eklemlerde oluşan düzeltici hareketlerle vücut segmentlerinin vücut temeli üzerinde pozisyonlanması ve oryantasyonuyla gerçekleşir. Yumuşak zeminler, denge tahtası, swissball gibi hareketli zeminler oluşturacak ekipmanlarla düzenlenen egzersizler, eklem pozisyon hissi ve kinesteziyi arttırabilir.

Pliyometrik aktiviteler



Çoğu fonksiyonel aktivite eksentrik-izometrik-konsantrik kas kasılmalarını içeren hareketlerden oluşmaktadır. Plyometrik egzersizler de kasların bu kasılmaları ile oluşan gerilim-kısalım döngüsü prensibine dayanarak oluşturulmaktadır. Diz üstü 90-90 derece elastik dirençli omuz eksternal-internal rotasyonu, çift ayak bariyerden zıplama, tek ayak vertikal zıplama, zıplayarak yön değiştirme gibi egzersizlerle propriosepsiyon arttırılabilir.

Vibrasyon çalışmaları
Vibrasyon, hızlı osilatorik hareketler ile kas iğciği üzerinde güçlü bir uyarı meydana getiren mekanik bir olaydır. Genellikle 5-50 Hz aralığında vibrasyon yoğunluğu oluşturan vibrasyon platformları üzerinde push-up, squat, lunge gibi egzersizler planlanabilir. Vibrasyon platformu üzerinde tek seans uygulanan lumbar hiperlordoz izometrik egzersizleri gibi postür egzersizleri, izometrik dumbell dirsek fleksiyonu egzersizleri gibi egzersizler aktif eklem pozisyon hissini arttırmıştır. Ön çapraz bağ rekonstrüksiyonu sonrasında vibrasyon platformu üzerinde uygulanan spuat, tek ayak denge ve lunge gibi egzersizler de aktif eklem pozisyon hissini arttırmaktadır.

Peki propriyosepsiyonu nasıl değerlendirebiliriz?
Propriyosepsiyonun klinik değerlendirmesinde gonyometreler, eğim ölçerler, lazer işaretleyiciler, basınç sensörleri gibi ekipmanların yanı sıra, denge testleri de kullanılabilir, fakat propriosepsiyonda önemli olan servikal omurga için, baş göz ve boyun hareketlerinin de değerlendirilmesi gerekmektedir. Aktif rehabilitasyon seanslarında hastaya spesifik egzersizler hazırlayarak, aynı seansta manuel terapi, bantlama, breysleme gibi pasif yaklaşımları da ekleyerek fonksiyonel harekete geçiş kolaylaştırılabilir.

Klinik Çıkarım: Araştırmalara dayalı farklı egzesiz tipleriyle semptomatik bireylerin yanı sıra, asemptomatik bireylerde de propriosepşın arttırılarak kas iskelet sistemi problemlerinin önlenmesi sağlanabilir.

Hazırlayan: Çetin Demircan

Referans
Proprioception in musculoskeletal rehabilitation part 2: Clinical assessment and intervention 2015

Özet

Propriosepsiyon duyusal-motor kontrol açısından önemlidir ve ağrı, efüzyon, travma ve yorgunluk gibi durumlara bağlı etkilenebilir.Bu çalışmanın amacı, literatürde yer alan propriosepsiyonu etkileyebilecek belirli egzersiz tiplerini ele almaktır.

Propriyosepsiyonu geliştirmek için kullanılan klinik uygulamalar nelerdir? 2.kısım